Medalion vintage – historia, rodzaje i jak nosić otwierany wisiorek

W szufladzie po babci albo na stoisku pchlego targu medalion zawsze przyciąga wzrok, bo w środku może kryć się czyjaś historia. To ozdoba o podwójnej naturze: z zewnątrz biżuteria, w środku pamiątka. Opowiadamy, skąd się wziął, jakie rodzaje spotkasz, na co patrzeć przy zakupie i jak nosić go dziś.

Medalion vintage – krótka historia pamiątki noszonej przy sercu

W polszczyźnie medalionem nazywamy dwie rzeczy: otwierany wisiorek ze schowkiem na zdjęcie lub pamiątkę (po angielsku locket) oraz okrągłą albo owalną zawieszkę bez schowka. W tym tekście chodzi przede wszystkim o tę pierwszą.

Od miniatur portretowych do medalionów żałobnych

Zanim pojawiła się fotografia, wizerunek bliskiej osoby nosiło się w postaci miniatury portretowej. Muzeum Wiktorii i Alberta w Londynie przypomina, że takie miniatury chowano w medalionach lub puzderkach z wieczkiem, żeby można je było nosić albo trzymać w kieszeni. W zbiorach tego muzeum jest też srebrny medalion w kształcie serca, wykonany po egzekucji króla Karola I w 1649 roku. W środku ma wizerunek monarchy i napis „I Morne for Monarchie”, czyli „opłakuję monarchię”.

Z czasem medaliony coraz mocniej łączyły się z uczuciem i pamięcią o zmarłych. Zamykano w nich kosmyki włosów, a w epoce wiktoriańskiej działali nawet wyspecjalizowani rzemieślnicy, którzy zamieniali pukle w ozdobne kompozycje do biżuterii.

Królowa Wiktoria i medalion z 1861 roku

Jednym z najbardziej poruszających przykładów jest mały złoty medalion z kolekcji brytyjskiej rodziny królewskiej, datowany na około 1861 rok, czyli rok śmierci księcia Alberta. Mierzy niespełna 4 cm, a na froncie ma onyks z diamentową gwiazdką i niebieski emaliowany napis po niemiecku. Po otwarciu widać pod szkłem z jednej strony fotografię Alberta autorstwa Camille'a Silvy'ego, z drugiej kosmyk włosów. Po śmierci królowej w 1901 roku medalion trafił, zgodnie z jej wolą, do pokoju na zamku Windsor, w którym zmarł Albert. Opis obiektu znajdziesz w zbiorach Royal Collection Trust.

XX wiek: medaliony z pozłacanego metalu

W XX wieku medalion na dobre trafił do biżuterii kostiumowej. Amerykańskie marki robiły go z pozłacanego lub posrebrzanego metalu, często z grawerowanym ornamentem nawiązującym do XIX wieku. Na rynku kolekcjonerskim trafiają się sygnowane medaliony m.in. Trifari, Sarah Coventry, Napier i Goldette. Ciekawostką są medaliony Avon z lat 60.: zamiast zdjęcia mieściły perfumy w kremie, które można było mieć zawsze przy sobie. To właśnie takie egzemplarze z drugiej połowy XX wieku najczęściej kryją się dziś pod hasłem „medalion vintage”.

Rodzaje medalionów vintage: owal, serce, moneta, kamea

Medalion otwierany na zdjęcie

Klasyka to owal lub koło na zawiasie, z jednym albo dwoma okienkami. Zdjęcie przytrzymuje cienka obwódka, szkiełko lub przezroczysta płytka z tworzywa. Zdarzają się też medaliony rozkładane na kilka zdjęć, które przypominają miniaturowy album rodzinny.

Wisiorek serce vintage

Serce to najbardziej sentymentalna forma. W wersji vintage bywa płaskie i gładkie, grawerowane w kwiaty albo wypukłe, z kamieniem lub emalią na froncie. Nie każde serce się otwiera, więc jeśli zależy Ci na zdjęciu, szukaj widocznego zawiasu na boku lub u dołu.

Medalion-moneta i zawieszki bez schowka

Do tej samej rodziny należą okrągłe zawieszki stylizowane na monety i medale. Nie mają schowka, za to dobrze wyglądają na dłuższym łańcuchu i w warstwach. Gdy w ogłoszeniu widzisz słowo „medalion”, upewnij się, czy chodzi o wisiorek otwierany, czy o pełną zawieszkę.

Kamea jako wisiorek

Osobną grupę tworzą kamee, czyli płaskorzeźby z kobiecym profilem lub sceną rodzajową, oprawione jako wisiorek, broszka albo jedno i drugie naraz. Jak rozpoznać kameę z muszli i odróżnić ją od odlewu, wyjaśniamy w artykule Kamea w biżuterii vintage.

Jak sprawdzić stary medalion przed zakupem

Medalion to mały mechanizm, a mechanizmy się zużywają. Kilka minut oględzin oszczędzi Ci rozczarowania.

Zawias i zatrzask

• Zawias – pokrywka powinna chodzić płynnie, bez luzu na boki. Wyrobiony zawias z czasem przestaje trzymać.
• Zatrzask – medalion ma się domykać z wyraźnym kliknięciem i nie otwierać przy lekkim nacisku. Otwieraj go paznokciem, najlepiej w miejscu małego wycięcia, jeśli medalion je ma, ale nigdy nożem.
• Wnętrze – sprawdź, czy obwódki i szkiełka są na miejscu i czy nie widać śladów wilgoci ani rdzawych nalotów.

Uszko, kółko i łańcuszek

Uszko, czyli zawieszka, przez którą przechodzi łańcuszek, oraz kółko łączące pracują najmocniej. Szukaj pęknięć i rozgiętych ogniw. Sprawdź też zapięcie: karabińczyk lub zapięcie sprężynowe musi pewnie się domykać. Jeśli łańcuszek jest za cienki do ciężkiego medalionu, możesz go wymienić, a sam medalion zachować.

Sygnatura i złoty kolor

Sygnatury marki szukaj na rewersie, na uszku albo na blaszce przy zapięciu łańcuszka. W biżuterii kostiumowej „złoty” prawie zawsze znaczy gold tone, czyli pozłacany mosiądz lub inny metal w kolorze złota. Medalion z prawdziwego złota ma cechę probierczą z próbą, na przykład 585 lub 750, i zupełnie inną cenę. Różnice między tymi określeniami wyjaśnia nasz słownik biżuterii vintage. Na pozłacanym egzemplarzu oceniaj przetarcia, bo najszybciej pojawiają się na krawędziach i wypukłościach.

Jak włożyć zdjęcie do medalionu i podarować go na święta

Krok po kroku

1. Otwórz medalion i zobacz, co trzyma okienko: obwódka, szkiełko czy płytka. Jeśli w środku jest stara wkładka, wyjmij ją ostrożnie i zachowaj.
2. Zrób szablon. Przyłóż kawałek cienkiego papieru do okienka, obrysuj ołówkiem i wytnij, a potem sprawdź, czy wchodzi bez zaginania.
3. Wybierz kadr, na którym twarz wypełnia większą część zdjęcia. Okienko jest małe, więc postacie w całości staną się nieczytelne.
4. Wydrukuj zdjęcie w dwóch, trzech rozmiarach na cienkim, matowym papierze fotograficznym, który pod szkiełkiem mniej błyszczy. Połóż szablon na najlepiej pasującym wydruku i wytnij.
5. Wsuń zdjęcie pod obwódkę lub szkiełko. Jeśli nic go nie trzyma, użyj odrobiny kleju, który da się później usunąć, nigdy kleju na stałe.
6. Zamknij medalion i sprawdź, czy zatrzask domyka się tak samo pewnie jak przed włożeniem zdjęcia.

Gdy w środku jest cudze zdjęcie

Stary medalion czasem trafia do nowej właścicielki z fotografią sprzed lat. To część jego historii. Jeśli chcesz włożyć własne zdjęcie, stare wyjmij delikatnie i przechowaj w kopercie, zamiast wyrzucać je od razu.

Medalion ze zdjęciem na prezent

Na święta medalion ma przewagę nad wieloma prezentami, bo łączy stary przedmiot z nowym, osobistym znaczeniem. Zdjęcie dzieci, wspólna fotografia z przyjaciółką albo portret mamy z młodości zamieniają biżuterię w rodzinną pamiątkę. Jeśli szukasz innych pomysłów, zajrzyj do przewodnika biżuteria vintage na prezent.

Jak nosić naszyjnik medalion vintage zimą i na co dzień

Długość łańcuszka

Łańcuszek długości około 45 cm kładzie medalion tuż pod obojczykami i pasuje do dekoltu w serek, koszuli i sukienki. Dłuższy, w długości matinee lub opera, czyli 55–85 cm, pozwala nosić medalion na swetrze, golfie albo marynarce. Ściągę z długościami znajdziesz w artykule jak dobrać długość naszyjnika vintage.

Medalion na golf i sweter

Zimą medalion na długim łańcuchu to najprostszy sposób, żeby ożywić gładki golf w kolorze karmelowym, granatowym lub czarnym. Złoty ton pięknie wygląda na ciepłych barwach i na czerni, srebrny na szarościach i bieli. Więcej pomysłów na dzianiny znajdziesz w tekście o biżuterii vintage do swetra i kardiganu.

Warstwy z medalionem

Medalion świetnie sprawdza się jako najniższa warstwa. Nad nim może leżeć krótki łańcuszek albo sznur pereł, ale nic, co by z nim konkurowało. Zasada jest prosta: jeden wyraźny wisiorek na zestaw. Jak budować takie połączenia, pokazujemy w poradniku o warstwowaniu biżuterii vintage.

FAQ – medalion vintage

Czym różni się medalion od medalika?

Medalik to zwykle mała zawieszka z wizerunkiem religijnym, noszona jako znak wiary. Medalion jest większy i najczęściej otwierany, ze schowkiem na zdjęcie lub pamiątkę. W ogłoszeniach oba słowa bywają mylone, więc patrz uważnie na zdjęcia i opis.

Czy złoty medalion vintage jest ze złota?

Zwykle nie. W biżuterii kostiumowej złoty kolor to zwykle pozłacany metal, czyli gold tone. Prawdziwe złoto rozpoznasz po cesze probierczej, a przy wątpliwościach pomoże jubiler.

Jakie zdjęcie zmieści się w medalionie otwieranym?

Najlepiej takie, na którym twarz wypełnia większość kadru, wydrukowane na cienkim papierze. Zrób papierowy szablon okienka i według niego przytnij wydruk. Zdjęcia całych sylwetek w małym okienku tracą czytelność.

Jaki łańcuszek wybrać do medalionu?

Do lekkiego medalionu wystarczy cienki łańcuszek, do większego wybierz mocniejszy splot, który nie będzie się skręcał. Na co dzień sprawdza się około 45 cm, na swetry i golfy 55–85 cm. Zwróć uwagę, czy uszko medalionu przepuści łańcuszek razem z zapięciem.

Jak dbać o stary medalion?

Nie zanurzaj go w wodzie, bo wilgoć dostanie się do środka i może zniszczyć zdjęcie oraz mechanizm. Perfumy i krem nakładaj przed założeniem biżuterii, a medalion przechowuj zamknięty, w suchym miejscu. Pozłacany metal przecieraj suchą, miękką ściereczką.

Czy wisiorek vintage musi być sygnowany?

Nie. Wiele dobrych wisiorków nigdy nie miało sygnatury albo straciło blaszkę z podpisem. Wtedy oceniasz jakość wykonania, działanie mechanizmu i stan pozłoty, a cena powinna to uwzględniać.

Medalion, czyli biżuteria, która ma coś do powiedzenia

Medalion vintage to rzadki przypadek, gdy biżuteria ma i formę, i treść. Wybierz go za mechanizm, który działa, za pozłotę w dobrym stanie i za kształt, który pasuje do Twojej szafy. Resztę historii dopiszesz sama.

Vintage Stories (vintagestories.pl) to polski sklep internetowy z oryginalną biżuterią kostiumową vintage amerykańskich i europejskich marek z lat 1960–2000, m.in. Monet, Napier, Trifari, Avon, Kenneth Jay Lane, Givenchy i Dior. Prowadzi go dwoje kuratorów, Alexey i Anastasiya. Każdy egzemplarz jest jedyny w swoim rodzaju, a większość kosztuje 190–270 zł. Wysyłamy z Polski przez InPost, a zapłacić można m.in. BLIK-iem.

Zobacz naszyjniki vintage dostępne teraz w naszym sklepie →

Źródło: Vintage Stories – sklep z oryginalną biżuterią vintage w Polsce.